www.AzmeZohoor.ir

خطبه‏ ى تطنجيه

مقدمه

از آن جا كه حضرت على عليه ‏السلام در قسمتى از اين خطبه مى‏ فرمايند: «اَنَا الْواقِفُ عَلَى التُّطُنْجَيْنِ» ـ من بر تطنجين ايستاده‏ ام ـ اين خطبه را تطنجيه گويند و تُطُنج به معناى خليج است. در برخى كتب از اين خطبه به عنوان خطبه اقاليم نام برده شده است. مأخذ ما در مورد خطبه «تطنجيه»، كتاب على عليه‏ السلام و خطبه تطنجيه تأليف مرحوم دكتر عبدالعلى گويا به نقل از كتاب «الزام الناصب فى اثبات الحجة الغائب» تأليف مرحوم شيخ على حائرى يزدى است. ناگفته نماند كه غالب گذشتگان، اين خطبه را از مرحوم حافظ رجب بُرسى نقل كرده و ما نيز از قديمى ‏ترين مؤلفينى كه به خطبه «تطنجيه» اشاره نموده ‏اند، تنها از حافظ رجب برسى ياد مى ‏كنيم كه در كتاب «مشارق انواراليقين فى اسرار اميرالمؤمنين عليه ‏السلام » اين خطبه را آورده است. حافظ رجب برسى در كتاب مذكور، پاره ‏اى ديگر از خطب نادره ‏ى على عليه ‏السلام را نيز نظير «خطبة‏البيان»، خطبه‏ ى «افتخاريه» و خطبه «نورانيه» و ... آورده است. علامه مجلسى در بحارالانوار و سيد هاشم بحرانى، صاحب تفسير برهان در آثار خود، مخصوصا كتاب لوامع النورانيه، از كتاب‏هاى حافظ رجب برسى استفاده كرده ‏اند و مرحوم علامه امينى هم ضمن مدح و ستايش حافظ رجب، بعضى از اشعار فصيح و بليغ او را در دوره ‏ى الغدير نقل كرده است. به هرحال، اين واقعيت را بايد پذيرفت كه مندرجات خطبه ‏ى «تطنجيه» در سطح بسيار بالايى قرار دارد و همه ‏ى اصول اعتقادى مكتب واقعى اسلام را كه متَّبَعِ همه‏ ى انبيا و رسل مى ‏باشد واجد است و براى افراد باهوش و محبّين اهل بيت عليهم ‏السلام مزاياى زايدالوصفى را داراست. خوانندگان اين خطبه، در هر درجه و مقامى از تقوى و محبّت باشند، مى ‏توانند به اندازه‏ ى وعاء وجودى خود از آن بهره ‏مند شوند. اين خطبه، سير مقاله ‏ى «حمد» را در طول تاريخ انبيا بيان مى ‏كند. در تفضيل اين  مقاله ‏ى حمد، ابتدا سخن از خلق اوّل و صادر اوّل مى ‏باشد كه در لسان حديث به صورت «اَوَّلُ ما خَلَقَ اللّه‏ُ الْعَقْلُ»⁽¹⁾ بيان مى ‏گردد و اين مقام عقل كه در ابعاد مختلف داراى مظاهر مختلفى است، از لحاظ ارتباط با موجودات و ماسوى اللّه‏ به صورت نفسِ «لاهوتيه ملكوتيه كليه‏ ى الهيه» عنوان مى ‏گردد. اين مقام عقل اوّل، همان «حقيقت محمّديه» است كه نام‏هاى ديگر آن به اتكاى چند حديث نبوى به صورت «اَوَّلُ ما خَلَقَ اللّه‏ُ رُوحى»⁽²⁾ يا «اَوَّلُ ما خَلَقَ اللّه‏ُ نُورى»⁽³⁾ و ... بيان شده است. همچنين به اتكاى خطبه «نورانيه» اين «عقل» يا «حقيقت محمديه» همان «ولايت علويه مرتضويه» مى ‏باشد.به هر حال، خلق اوّل كه همان مقام عقل است، با خلق موجودات در ارتباط است و على عليه ‏السلام در اين مقام تحت عنوان «صادر اول» يا «نفس لاهوتيه ملكوتيه كليه‏ ى الهيه» در ماسوى اللّه‏ ظاهر شده است كه يكى از جلوه ‏هاى ساده‏ ى آن، فرمايش رسول خداست كه خطاب به آن حضرت مى ‏فرمايد: «يا عَلِىُّ اِنَّ اللّه‏َ تَعالى قالَ لى: يا مُحَمَّدُ بَعَثْتُ عَلِيّا مَعَ الاَْنْبِياءِ باطِنا وَ مَعَكَ ظاهِرا»⁽⁴⁾ اى على، همانا خداوند تعالى به من فرمود: اى محمّد، من على را با پيامبران در باطن برانگيختم و با تو در ظاهر مبعوث نمودم. حال، اين صادر اول در خطبه‏ ى «تطنجيه» به نطق آمده و به صورت: «اَلْيَوْمَ اُنْطِقُ لَكُمُ الْعَجْماءُ ذاتَ الْبَيانِ»⁽⁵⁾ پرده از رخ برگرفته و اسرارى را بازگو نموده است. لازم به تذكر است كه اين اسرار بر سبيل سهل و ممتنع بيان شده است تا هر كس در خور فهم و استعداد و محبّت خود، از اين بيانات، بهره ‏مند گردد. وجود نازنين على عليه ‏السلام براى آنكه شنوندگان اين خطبه در زمان آن حضرت و

خطبه تُطُنجيه⁽¹⁾

اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى فَتَقَ الاَْجْواءُ وَ خَرَقَ الْهَواءَ وَ شَقَّ الاَْرْجاءَ وَ اَضاءَ الضِّياءَ وَ اَحْيَى الْمَوْتى وَ اَماتَ الاَْحْياءَ. اَحْمَدُهُ حَمْدا: سَطَعَ فَارْتَفَعَ وَ اَيْنَعَ وَ لَمَعَ وَ ابْتَدَعَ فَانْفَزَعَ وَ هاعَ وَ لاعَ وَ شَعْشَعَ فَلَمَعَ يَتَصاعَدُ فِى السَّماءِ اِرْسالاً وَ يَذْهَبُ فِى الْجَوِّ اعْتِدالاً خَلَقَ السَّمواتِ بِلا دَعائِمَ وَ اَقامَها بِغَيْرِ قَوائِمَ وَ زَيَّنَها بِالْكَواكِبِ الْمُضيئاتِ وَ حَبَسَ فِى الْجَوِّ سَحائِبَ مُكْفَهِرّاتٍ وَ خَلَقَ الْجِبالَ وَ الْبِحارَ عَلى تَلاطُمِ تَيّارٍ رَفيقٍ، فَتَقَ وَ لَجاها فَتَغَطْمَطَتْ اَمْواجُها. «اَحْمَدُهُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ اَشْهَدُ اَنْ لااِلهَ اِلاَّ اللّه‏ُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ، وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ، اِنْتَخَبَهُ مِنَ الْبُحْبُوحَةِ الْعُلْيا، وَ اَرْسَلَهُ فِى الْعَرَبِ الْعَرْباءِ، اِبْتَعَثَهُ هادِيا مَهْدِيّا، وَ حُلاحِلاً راضِيا مَرْضِيّا طَلِسْمِيّا، فَاَقامَ بِهِ الدَّلائِلَ وَ خَتَمَ بِهِ الرَّسائِلَ وَ نَصَرَ بِهِ الْمُسْلِمينَ وَ اَظْهَرَ بِهِ الدّينَ، صَلَّى اللّه‏ُ عَلَيْهِ وَ الِهِ الطّاهِرينَ.» «اَيُّهَا النّاسُ هَلُمُّوا اِلى بَيْعَتى بِحُسْنِ الْيَقينَ وَ الْمُواظَبَةِ عَلَى الدّينِ وَالاِْقْرارِ بِوَصِيَّةِ نَبِيِّكُمُ الَّذى نَجَيْتُمْ بِوِلايَتِهِ، وَ اَفْلَحْتُمْ بِحُسْنِ مُنْقَلَبِكُمْ وَ مَثْواكُمْ.»

مقاله ‏ى حمد

حمد و سپاس از آنِ خدايى است كه جوّها را گشود و هوا را شكافت و اطراف آن را پاره كرد، روشنايى را روشنايى بخشيد و مردگان را زنده نمود و زنده‏ ها راميراند. حمد مى ‏كنم او را حمدى كه: ساطع شده و سپس بلند گرديده و رسيده و درخشيده و نو بيرون آمده، پس پناه جسته و ترسيده و ... درخشيده و تابان شده است. [حمدى كه] به سوى آسمان آهسته اوج مى ‏گيرد و در فضا با اعتدال مى ‏رود.  آسمان‏ها را بدون ستون آفريد و آن‏ها را بدون پايه برپا داشت و آن را به ستارگان درخشان زينت داد و در جوّ، ابرهاى متراكم را باز داشت و كوه‏ ها و درياها را بر تلاطم موج آفريد ...

شهادت به يگانگى خداوند و رسالت پيامبر صلى‏ الله‏ عليه ‏و‏آله

حمد مى ‏كنم او (خدا) را و حمد براى اوست و گواهى مى ‏دهم كه هيچ خدايى جز اللّه‏ نيست، تنهاست و شريكى ندارد. گواهى مى ‏دهم محمّد صلى ‏الله ‏عليه ‏و‏آله بنده و رسول خداست كه او را از صل [نژاد] برتر انتخاب فرمود و ميان عربِ اصيل فرستاد، او را هدايتگر و هدايت يافته و بزرگ قوم و راضى و پسنديده و طلسمى مبعوث فرمود. دلائل [توحيد [را به وسيله او بپا داشت و رسالت‏ها را به او ختم فرمود و مسلمان‏ها را به وسيله‏ ى او نصرت بخشيد و دين را به سبب او آشكار كرد. درود خداوند بر او و آل پاكش باد.

تمسّك به ولايت اميرالمؤمنين عليه‏ السلام 

اى مردم، با حُسن يقين و مواظبت بر دين و اقرار به وصيت پيامبرتان به سوى بيعت من بشتابيد؛ همان پيامبرى كه به سبب ولايتش نجات يافتيد و با بازگشت به بهشت كه جايگاه پاداش و ثواب است رستگار شُديد.

«اَنيبُوا اِلَىَّ شيعَتى وَ الْتَزِمُوا بِبَيْعَتى وَ واظِبُوا عَلَى الدّينِ بِحُسْنِ الْيَقينِ وَ تَمَسَّكُوا بِوَصِىِّ نَبِيِّكُمُ الَّذى بِهِ نَجاتُكُمْ وَ بِحُبِّهِ يَوْمَ الْمِحْنَةِ مَنْجاتُكُمْ.» فَاَنَا الاْمِلُ وَ الْمَأْمُولُ، وَالْفاضِلُ وَ وَصِىُّ الرَّسُولِ اَنَا قاسِمُ الْجَنَّةِ وَ النّارِ اَنَا الْواقِفُ عَلَى التُّطَنْجَيْنِ اَنَا النّاظِرُ فِى الْمَشْرِقينِ وَ الْمَغْرِبَيْنِ. رَأَيْتُ وَاللّه‏ِ الاَْفْرَدُوسَ مِنْ رَأْىِ الْعَيْنِ، وَ هُوَ فِى الْبَحْرِ السّابِعِ الَّذى يَجْرى فيهِ الْفُلْكُ فى ذَخاخيرَةِ النُّجُومِ وَ الْفُلْكِ وَالْحُبُكِ. وَ رَأَيْتُ الاَْرْضَ مُلْتَفَّةً كَالْتِفافِ الثَّوْبِ الْمَقْصُورِ، وَ هِىَ فى خَرْقٍ مِنَ التُّطَنْجِ الاَْيْمَنِ مِنَ الْجانِبِ مِمّا يَلِى الْمَشْرِقَ وَ التُّطَنْجانِ خَليجانِ مِنْ ماءٍ كَاَنَّهُما اَيْسارُ تُطَنْجَيْنِ، وَ اَنَا الْمُتَوَلّى دايِرَتُها، وَ ما اَفْرَدُوسُ وَ ما هُمْ فيهِ اِلاّ كَالْخاتَمِ فِى الاَْصْبَعِ. وَ لَقَدْ رَأَيْتُ الشَّمْسَ عِنْدَ غُرُوبِها وَ هِىَ كَالطَّيْرِ الْمُنْصَرِفِ اِلى وَكْرِهِ، وَ لَوْلاَ اصْطِكاكُ رَأْسِ اَفْرَدُوسَ، وَ اخْتِلاطُ الْتُطُنْجَيْنِ وَ صَريرُ الْفُلْكِ، لَسَمِعَ مَنْ فِى السَّمواتِ وَ مَنْ فِى الاَْرْضِ رَميمَ حَميمِ دُخُولِها فِى الْماءِ الاَْسْوَدِ فِى الْعَيْنِ الْحَمِئَةِ، وَ لَقَدْ عَلِمْتُ عَجائِبَ خَلْقِ اللّه‏ِ ما لا يَعْلَمُ اِلاَّاللّه‏ُ. «وَ لَقَدْ كُشِفَ لى فَعَرَفْتُ، وَ عَلَّمَنى رَبّى فَتَعَلَّمْتُ، اَلا فَعُوا وَلاتَضِجُّوا وَ لا تَرْتَجُّوا. فَلَوْلا خَوْفى عَلَيْكُمْ اَنْ تَقُولُوا جُنَّ اَوِ ارْتَدَّ لاََخْبَرْتُكُمْ بِما كانُوا عَلَيْهِ وَ اَنْتُمْ فيهِ، وَ ما تَلْقَوْنَهُ اِلى يَوْمِ الْقِيمَةِ،

اى شيعيان من، به سوى من بازگرديد و ملازم بيعت من باشيد و با حُسن يقين بر دين مواظبت نماييد وبه وصىّ پيامبرتان تمسك بجوييد؛ همان كسى كه نجات شما به سبب اوست و به سبب دوستيش در روز رنج و عذاب، براى شما نجات است. مقام شامخ ولايت در خلقت من آرزو كننده و آرزو شونده‏ ام. من صاحب فضيلتم و وصىّ رسول خدايم، من تقسيم كننده‏ ى بهشت و دوزخ هستم. من بر تطنجين ايستاده ‏ام. من ناظر بر دو مشرق و دو مغربم. به خدا سوگند، افردوس را با چشمم ديده ‏ام. او در درياى هفتم است كه در آن [دريا] كشتى ‏ها جاريست ... و ديدم زمين در هم پيچيده شده، مانند پيچيده شدن لباس كوتاه، و او در پاره ‏اى از خليج راست است؛ از طرفى كه دنباله مشرق است. دو تطنج [تطنجان]، دو خليج از آب است كه گويا در طرف چپ، دو تطنج [تطنجين [هستند و من متولّى دايره‏ ى آن هستم. افردوس و آنچه در اوست [چيزى [نيست مگر مانند انگشتر در انگشت. و خورشيد را هنگام غروبش ديده ‏ام. او هماننده پرنده ‏اى است كه به لانه ‏اش بازمى ‏گردد. اگر برخورد سر افردوس و آميخته شدن دو تطنج و صداى كشتى ‏ها نبود، هر آينه، هر كس در آسمان‏ها و در زمين بود صداى وارد شدن فرسوده‏ ى سوزان خورشيد را در آب سياه در چشمه گل ‏آلود مى ‏شنيد. همانا من عجايبى از خلق خدا آگاهم كه جز خدا، كسى آن را نمى‏ داند. مقام علم لدنّى على ‏بن ‏ابى ‏طالب عليه ‏السلام  همانا براى من كشف شد، پس شناختم و پروردگارم مرا تعليم داد و آموختم. آگاه باشيد، پس حفظ كنيد و ضجّه نكنيد و نلرزيد. اگر بر شما ترس نداشتم كه بگوييد جنّى شده است و يا مرتدّ گشته، هر آينه خبر مى ‏دادم به آنچه  [گذشتگان [بر آن بوده ‏اند و شما در آن هستيد و به آنچه تا روز قيامت با آن مواجه مى ‏شويد.

عِلْمٌ اُوعِىَ اِلَىَّ فَعَلِمْتُ وَ لَقَدْ سُتِرَ عِلْمُهُ عَنْ جَميعِ النَّبِيّينَ اِلاّ صاحِبَ شَريعَتِكُمْ هذِهِ صَلَّى اللّه‏ُ عَلَيْهِ وَ الِهِ فَعَلَّمَنى عِلْمَهُ وَ عَلَّمْتُهُ عِلْمى.» «اَلا اِنّا نَحْنُ النُّذُرُ الاُْولى وَ نَحْنُ النُّذُرُ الاْخِرَةَ وَ الاُْولى وَ نُذُرُ كُلِّ وَقْتٍ وَ اَوانٍ، بِنا هَلَكَ مَنْ هَلَكَ، وَ بِنا نَجى مَنْ نَجى ، فَلا تَسْتَعْظِمُوا ذلِكَ فينا، فَوَالَّذى فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَى‏ءَ النَّسَمَةَ وَ تَفَرَّدَ بِالْجَبَرُوتِ وَالْعَظَمَةِ لَقَدْ سُخِّرَتْ لِىَ الشَّمْسُ وَ الرِّياحُ وَالْجِنُّ وَ الْهَوامُّ وَ الطُّيُورِ وَالاَْشْجارُ وَالْبِحارُ وَ اِنَّكُمْ تَسْتَعْظِمُونَ مُلْكَ سُلَيْمانَ، وَ ما سُلَيْمانُ، لَوْ عَرَفْتُمُوهُ وَ كُشِفَ لَكُمْ رَأَيْتُمُوهُ لَهَلَكْتُمْ فى اَنْفُسِكُمْ. نَحْنُ كُنّا مَعَ ادَمَ وَ كُنّا مَعَ نُوحٍ وَ كُنّا مَعَ مُوسى وَ كُنّا مَعَ عيسى وَ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ وَ ما بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ النَّبِيّينَ فَكُلٌّ اِلَيْنا وَ فينا وَ بِنا.» «فَقالَ لَهُ رَجُلٌ: يا اَميرَالْمُؤْمِنينَ اَلا، فَاُديلَ وَ نَقَلْناها عَنْكَ وَ نَتَحَدَّثُ فيها بَعْدَكَ، وَ نُسْأَلُ عَنْ مَعانيها، فَلا نَدْرى ماهِىَ. فَقالَ عليه‏ السلام : هَيْهاتَ هَيْهاتَ، عِلْمٌ لا حَدَّ لَهُ، جاشَ تَيّارُهُ فَيَقْذِفُ ما فيهِ لَمْ يَسَعْنِى السُّكُوتُ عَنْهُ، وَ اِلاّ ما سَأَلَ عَمّا اُعْطيتُ وَ الَّذى فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَى‏ءَ النَّسَمَةَ عُرِضَتْ لِىَ الدُّنْيا وَ اَعْرَضْتُ عَنْها اَنَا كابُّ الدُّنْيا لِوَجْهِها فَحَنى، مَتى يَلْحَقُ بِىَ اللاّحِقُ، لَقَدْ عَلِمْتُ ما فَوْقَ الْفِرْدَوْسِ الاُْولى، وَ ما تَحْتَ السّابِعَةِ السُّفْلى وَ ما فِى السَّمواتِ الْعُلْى، وَ ما بَيْنَهُما وَ ما تَحْتَ الثَّرى. كُلُّ ذلِكَ عِلْمُ اِحاطَةٍ لاعِلْمُ اِخْبارٍ.

[اين] علمى است كه ظرفيت آن به من داده شده و من آن را آموختم. اين علم از تمام انبيا پوشيده شده، جز از صاحب شريعت شما كه درود خداوند بر او و برآلش باد. پس رسول خدا صلى ‏الله‏ عليه ‏و‏آله علمش را به من ياد داد و ... ولايت تكوينى و تسخير ماسِوَى اللّه‏ آگاه باشيد كه ما بيم دهندگان نخستين و بيم دهندگان آخرت و دنيا و بيم دهندگان هر وقت و هر زمان هستيم. به سبب ما هلاك شد آن كس كه هلاك شد و به سبب ما نجات يافت آن كس كه نجات يافت. پس اين موضوع را در مورد ما بزرگ نشماريد. قسم به آن خدايى كه دانه را شكافت و مخلوقات را بيافريد، و به جبروت و عظمت متفرد است، همانا خورشيد، بادها، جنّ، خزندگان گزنده، پرندگان، درختان و درياها، مسخّر من شده‏ اند و شما مُلك سليمان را بزرگ مى ‏شماريد و [در حالى كه مُلك [سليمان چيست؟ اگر او را مى ‏شناختيد و براى شما كشف [حُجُب] مى ‏شد و او را مى ‏ديديد، در درون نفسهايتان هلاك مى‏ شديد. ما با آدم، نوح، موسى، عيسى، داوود، سليمان و انبيايى كه بين آن‏ها و بين ساير پيامبران بوده ‏اند، همراه بوده ‏ايم؛ پس همه ‏ى آن‏ها (انبيا)، به سوى ما حركت مى ‏كنند و در راه ما قدم برمى ‏دارند و به سبب ما رشد مى ‏كنند.

احاطه كلّى بر ماسِوَى اللّه‏

مردى عرضه داشت: اى اميرالمؤمنين، اين سخنان، متداول شده و ما آن را از تو نقل كرده و بعد از تو درباره ‏اش سخن مى ‏گوييم و از معانى ‏اش سؤال مى ‏شويم؛ ولى نمى ‏دانيم كه چيست؟ فرمود: بسيار دور است، بسيار دور است [از فهم شما] اين علمى كه حدّى براى آن نيست. موجش به تلاطم آمده و آنچه را در آن است بيرون مى ‏افكند [مطالبى] كه سكوت در مورد آن‏ها براى من جايز نيست؛ زيرا در غير اين صورت، از آنچه خداوند به من عطا فرمود، احدى سؤال نمى ‏كرد. سوگند به آن خدايى كه دانه را شكافت و مخلوقات را آفريد، دنيا به من عرضه شد و من از آن اعراض كردم. من واژگون كننده ‏ى دنيا بر صورتش هستم تا آن جا كه از من روى گردان شد. چه زمانى ملحق شونده به من ملحق مى ‏شود. همانا من آنچه را بر فراز فردوس نخستين و آنچه زير زمين هفتم و آنچه درآسمان‏هاى بلند و آنچه بين آنهاست و آنچه در زير زمين است مى ‏دانم.

اُقْسِمُ بِرَبِّ الْعَرْشِ الْعَظيمِ لَوْ شِئْتُ اَخْبَرْتُكُمْ بِابائِكُمْ وَ اَسْلافِكُمْ، اَيْنَ كانُوا، وَ  مِمَّنْ كانُوا، وَ اَيْنَ هُمُ الاْنَ وَ ما صارُوا اِلَيْهِ، فَكَمْ مِنْ اكِلٍ مِنْكُمْ اَكَلَ لَحْمَ اَخيهِ، وَ شارِبٍ بِرَأْسِ اَبيهِ وَ هُوَ يَشْتاقُهُ وَ يَرْتَجيهِ غَدَا. هَيْهاتَ هَيْهاتَ، اِذا كُشِفَ الْمَسْتُورُ، وَ حُصِّلَ ما فِى الصُّدُورِ وَ اَيْمُ اللّه‏ِ لَقَدْ كُوِّرْتُمْ كَوْراتٍ، وَ كُرِّرْتُمْ كَرّاتٍ، وَ كَمْ مِنْ بَيْنِ كَرَّةٍ وَ كَرّاتٍ وَ كَمْ مِنْ ايَةٍ وَ اياتٍ، وَ ما بَيْنَ مَقْتُولٍ وَ مَيِّتٍ فَبَعْضٌ فى حَواصِلِ الطُّيُورِ، وَ بَعْضٌ فى بُطُونِ الْوُحُوشِ وَ النّاسُ ما بَيْنَ ماضٍ وَ راجٍ، وَ رايِحٍ وَ غادٍ، لَوْ كُشِفَ لَكُمْ ما كانَ مِنّى فِى الْقَديمِ الاَْوَّلِ، وَ ما يَكُونُ مِنّى فِى الاْخِرِ، لَرَأَيْتُمْ عَجائِبَ مُسْتَعْظِماتٍ، وَ اُمُورا مُسْتَعْجِباتٍ وَ صَنايِعَ وَ اِحاطاتٍ.» «اَنَا صاحِبُ الْخَلْقِ الاَْوَّلِ قَبْلَ نُوحٍ الاَْوَّلِ، وَ لَوْ عَلِمْتُمْ ما بَيْنَ ادَمَ وَ نُوحٍ مِنْ عَجائِبَ اصْطَنَعْتُها، وَ اُمَمٍ اَهْلَكْتُها، فَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ، فَبِئْسَ ما كانُوا يَفْعَلُونَ. اَنَا صاحِبُ الطُّوفانِ الاَْوَّلِ، اَنَا صاحِبُ الطُّوفانِ الثّانى، اَنَا صاحِبُ سَيْلِ الْعَرِمِ، اَنَا صاحِبُ الاَْسْرارِ الْمَكْنُوناتِ، اَنَا صاحِبُ الْعادِ وَالْجَنّاتِ، اَنَا صاحِبُ ثَمُودَ وَ الاْياتِ، اَنَا مُدَمِّرُها، اَنَا مُزَلْزِلُها، اَنَا مُرْجِفُها، اَنَا مُهْلِكُها، اَنَا مُدَبِّرُها، اَنَا بانيها، اَنَا داحيها، اَنَا مُميتُها، اَنَا مُحْييها، اَنَا الاَْوَّلُ وَ اَنَا الاْخِرُ، وَ اَنَا الظّاهِرُ وَ اَنَاالْباطِنُ، اَنَا مَعَ الْكَوْنِ وَ قَبْلَ الْكَوْنِ،

به پروردگار عرش سوگند، اگر مى ‏خواستم به شما از پدرانتان و گذشتگانتان خبر مى ‏دادم كه كجا بودند و از كه بودند و اكنون كجايند و به سوى چه چيزى رفتند. چه بسيار خورنده‏ اى از شما كه گوشت برادرش را مى ‏خورد و نوشنده ‏اى كه در سر پدرش مى‏ نوشد، در حالى كه به او اشتياق دارد و فردا اميد او را دارد. دور است دور، هنگامى كه پوشيده آشكار شود و آنچه در سينه‏ هاست به بيرون افتد ... ... اگر بر شما آشكار شود آنچه از من در قديم اوّل بوده و آنچه از من در آخر صورت مى ‏گيرد، هر آينه شگفتي هاى بزرگ و امور اعجاب ‏آور و كارها و احاطه‏ هايى را مشاهده مى ‏كرديد.

مصاحبت اميرالمؤمنين على عليه ‏السلام در خلقت

من صاحب خلق اوّل قبل از نوح اوّل هستم. اگر كارهاى عجيب و غريبى كه در بين زمان حضرت آدم تا زمان حضرت نوح انجام داده ‏ام مى ‏دانستيد و درمى ‏يافتيد كه چه امت‏هايى را هلاك كردم، [بسيار متعجب مى ‏شديد] همانا عذاب سزاوارشان بود؛ زيرا بد عمل مى‏ كردند. من صاحب طوفان اوّلم، من صاحب طوفان دوم هستم. من صاحب سيل عرم طاقت ‏فرسا هستم. من صاحب اسرار مكنون و پوشيده ‏ام. من صاحب عاد و باغ هايم. من صاحب ثمود و آيات و نشانه‏ هايم. من زير و رو كننده‏ ى آن هستم. من لرزاننده و تكان دهنده‏ ى آن هستم. من هلاك كننده آن هستم. من تدبير كننده‏ ى آن هستم. من بنا كننده‏ ى آن، من گسترش دهنده آن، من ميراننده آن، من زنده كننده آن هستم. من اوّلم، من آخرم، من ظاهرم، من باطنم. من همراه با بودن و قبل از آن بودم.

اَنَا فِى الذَّرِّ وَ قَبْلَ الذَّرِّ، اَنَا مَعَ الدَّوْرِ قَبْلَ الدَّوْرِ، اَنَا مَعَ الْقَلَمِ قَبْلَ الْقَلَمِ، اَنَا مَعَ اللَّوْحِ قَبْلَ اللَّوْحِ، اَنَا صاحِبُ الاَْزَلِيَّةِ وَ الاَْبَدِيَّةِ، اَنَا صاحِبُ جابُلْقا وَ جابُرْسا، اَنَا صاحِبُ الرَّفْرَفِ وَ بَهْرامَ اَنَا مُدَبِّرُ الْعالَمِ الاَْوَّلِ حينَ لا سَماءُكُمْ هذِهِ وَ لا غَبْراؤُكُمْ». «فَقامَ اِلَيْهِ ابْنُ صُوَيْرَمَةَ فَقالَ: اَنْتَ اَنْتَ يا اَميرَالْمُؤْمِنينَ؟ فَقالَ عليه‏السلام : اَنَا اَنَا، لااِلهَ اِلاَّ اللّه‏ُ رَبّى وَ رَبُّ الْخَلائِقِ اَجْمَعينَ، لَهُ الْخَلْقُ وَالاَْمْرُ، الَّذى دَبَّرَ الاُْمُورَ بِحِكْمَتِهِ، وَ قامَتِ السَّمواتُ وَالاَْرَضُونَ بِقُدْرَتِهِ. كَاَنّى بِضَعيفِكُمْ يَقُولُ: اَلا تَسْمَعُونَ ما يَدَّعيهِ ابْنُ اَبى طالِبٍ فى نَفْسِهِ، وَ بِالاَْمْسِ مُكْفَهِرٌّ عَلَيْهِ عَساكِرُ اَهْلِ الشّامِ فَلا يَخْرُجُ اِلَيْها. وَ الَّذى بَعَثَ مُحَمَّدا وَ اِبْراهيمَ، لاََقْتُلَنَّ اَهْلَ الشّامِ بِكُمْ قَتَلاتٍ وَ اىُّ قَتَلاتٍ، وَ حَقّى وَ عَظَمَتى، لاََقْتُلَنَّ بِكُمْ اَهْلَ الصِّفّينَ سَبْعينَ قَتْلَةً، وَ لاَءَرُدَّنَّ اِلى كُلِّ مُسْلِمٍ حَياةً جَديدَةً، وَ لاَُسَلِّمَنَّ اِلَيْهِ صاحِبَهُ وَ قاتِلَهُ اِلى اَنْ يَشْفِىَ غَليلَ صَدْرِهِ مِنْهُ، وَ لاََقْتُلَنَّ بِعَمّارِ بْنِ ياسِرٍ وَ اُوَيْسٍ الْقَرَنِىِّ اَلْفَ قَتيلٍ، فَسُحْقا لِلْقَوْمِ الظّالِمينَ. اَوَلا يُقالُ: لَوْلا وَ كَيْفَ وَ اَنّى وَ مَتى وَ اَيْنَ وَ حَتّى؟ فَكَيْفَ بِكُمْ اِذا رَأَيْتُمْ صاحِبَ الشّامِ يُنْشَرُ بِالْمَناشيرِ، وَ يُقَطَّعُ بِالْمَساطيرِ ثُمَّ لاَُذيقَنَّهُ اَليمَ الْعَذابِ. اَلا فَاَبْشِرُوا، فَاِلَىَّ يَرِدُ اَمْرُ الْخَلْقِ غَدا، فَلا تَسْتَعْظِمْ بِما قُلْتُ فَاِنّا اُعْطينا عَلْمَ الْمَنايا وَ الْبَلايا، وَ التَّأْويلِ وَ التَّنْزيلِ، وَ فَصْلَ الْخِطابِ، وَ عِلْمَ النَّوازِلِ وَ

من در عالم ذرّ و قبل از آن بودم. من با گردش فلك و قبل از آن بودم. من با قلم و قبل از آن بودم. من با لوح و قبل از آن بودم. من صاحب ازليّت و ابديّت هستم. من صاحب جابلقا و جابرسا هستم. من صاحب رفرف و بهرام هستم. من تدبير كننده ‏ى عالم اوّلم؛ هنگامى كه نه اين آسمان و نه اين زمين شما بود.

نوشته شده توسط مجید دایی   

دوشنبه ، ۳۰ دی ۱۳۸۷ ، ۱۵:۱۵

منبع: خطب نادره www.khotabenadereh.com

www.AzmeZohoor.ir